Interessant artikel in het NRC

Scholen communiceren van alles met de ouders van leerlingen: van rapporten tot de vervanging van leraren. Timo Nijssen vraagt zich af: waarom horen leerlingen zelf niets?

Een middelbare school is er om haar leerlingen voor te bereiden op een vervolgopleiding, maar ook om hen klaar te stomen voor de maatschappij. Aan dit laatste ontbreekt het meestal, helaas. Scholen rennen bij elk probleem direct naar de ouders en niet naar de leerlingen zelf.

Het begint al bij de aanhef van bijvoorbeeld een rapport: “aan de ouders/verzorgers van”. Natuurlijk moeten ouders worden geïnformeerd over de vorderingen van hun kind, maar is zo’n rapport er niet in de eerste plaats om een indicatie te geven aan de leerlingen zelf voor welke vakken hij zich nog wat meer moet inzetten en welke vakken al goed gaan?

Ik bepleit een democratisering van het voortgezet onderwijs, waarbij leerlingen meer te zeggen krijgen – of überhaupt iets te horen krijgen – over hun educatie en dus ook over hun eigen toekomst.

Met democratisering van het voortgezet onderwijs bedoel ik niet dat alle scholen per direct moeten overstappen naar het schoolsysteem van democratisch onderwijs, waarbij leerlingen zelf bepalen wat, wanneer en op welke manier ze iets willen leren. Daarmee bereid je mensen immers niet voor op de samenleving. Daar kun je ook niet zomaar doen en laten wat je leuk vindt. Wel moeten scholen ophouden met het krampachtig vasthouden aan een systeem waarbij het schoolbestuur alles bepaalt en ouders worden geïnformeerd, terwijl de leerlingen maar op alles ‘ja’ en ‘amen’ moeten zeggen.

Een voorbeeld: op mijn school was er onlangs nogal wat te doen over een schoolexamen Frans, waarbij de ene cluster meer voorinformatie over de toets zou hebben gehad dan de andere. Ik zit in de ‘bevoordeelde’ cluster en wist helemaal niet dat dit probleem speelde. De leraren zwegen. De leerlingen hoorden wat geruchten. De ouders kregen een brief van de rector met wat er allemaal aan de hand was – de ouders, niet de leerlingen. Die moesten zelf maar uitvinden wat er aan de hand was, terwijl zíj die toets eventueel moeten herkansen. Het is alsof de overheid later krijsend naar je ouders rent als er iets mis is met je belastingaangifte.

Dit is slechts een voorbeeld van hoe de leerlingen consequent op de tweede rang worden gezet, terwijl het wel over hen gaat. Zo krijgen ouders het eerder te horen als er iets verandert in de lerarenbezetting en krijgen ouders een informatieavond over de Tweede Fase. Leerlingen moeten zelf maar een beetje uitvogelen hoe het zit met zaken als het PTA (programma van toetsing en afsluiting), SET’s (schoolexamentoetsen) en PO’s (praktische opdrachten).

Laat de leerlingen zelf de huisstijl van de school ontwerpen

Het blijft niet alleen bij dergelijke administratieve zaken. Ook bij bijvoorbeeld de ontwikkeling van een nieuwe huisstijl wordt niet eerste gekeken naar de ideeën van de leerlingen, die er de hele dag tegenaan moeten kijken (het zou een goede oefening zijn voor het vak tekenen), maar weet een ontwerpbureau van een vriend van een neef van de directeur de raad van bestuur in te palmen met wat termen als “synergie” en “kleurbetekenis”.

Ik vind niet dat leerlingen overal zeggenschap over moeten krijgen. Lessentabellen kunnen beter worden overgelaten aan mensen die er verstand van hebben. Dat zijn niet de leerlingen, de ouders op de verpleegkundigen. Wel moeten de scholen duidelijker en transparanter communiceren naar de leerlingen – de alfa van hun omega, het bloed in hun aderen of simpelweg degenen die de gevolgen ondergaan van hun besluiten.

Timo Nijssen is leerling in 5 vwo.